1. Dlaczego technologia przeciwwybuchowa jest ważna
Automatyzacja przemysłowa nadal ewoluuje w kierunku wyższych produktywności, łączności oraz precyzji. Pomimo tego wiele sektorów – od petrochemii i przemysłu morskiego po górnictwo i przetwarzanie żywności – działa w środowiskach, w których pojedyncza iskra może mieć katastrofalne skutki. Od prawie dwóch dekad POSITAL FRABA opracowuje zaawansowane rozwiązania czujników dla wymagających aplikacji. Dzięki bogatemu doświadczeniu w kontroli ruchu oraz zapewnianiu zgodności z warunkami EX, POSITAL dostarcza inżynierom certyfikowane enkodery i inklinometry, które łączą wydajność, elastyczność i bezpieczeństwo.
Aby zminimalizować te zagrożenia, normy bezpieczeństwa na całym świecie wymagają stosowania urządzeń posiadających certyfikat przeciwwybuchowości – elementów zaprojektowanych i przetestowanych pod kątem zapobiegania zapłonowi atmosfer wybuchowych.
2. POSITAL
Oferta produktów przeciwwybuchowych firmy POSITAL obejmuje enkodery obrotowe IXARC oraz inklinometry TILTIX, zaprojektowane z myślą o środowiskach niebezpiecznych, w których mogą występować gazy wybuchowe lub pył. Czujniki te, posiadające certyfikaty zgodności z normami UL, ATEX i IECEx, zapewniają:
- Niezawodną pracę w strefach zagrożonych, w których występują palne gazy lub pyły
- Zgodność z globalnymi przemysłowymi sieciami oraz normami mechanicznymi
- Wytrzymałą konstrukcję odporną na wibracje, korozję oraz ekstremalne temperatury
- Przejrzystą dokumentację zapewniającą zgodność regionalnymi przepisami
3. Zrozumienie środowisk niebezpiecznych
„Środowisko niebezpieczne” to takie, w którym łatwopalne gazy, opary lub pyły mogą mieszać się z powietrzem, tworząc atmosferę wybuchową. Warunki takie występują w zakładach naftowych i gazowych, zakładach chemicznych, młynach zbożowych, kopalniach oraz zakładach obróbki drewna.
Czujniki przeciwwybuchowe firmy POSITAL są zgodne z kluczowymi zasadami bezpieczeństwa i charakteryzują się wytrzymałymi obudowami, wysokiej jakości uszczelnieniami oraz materiałami nieiskrzącymi. Zapewnia to ich niezawodność w środowiskach niestabilnych. Certyfikowane urządzenia elektryczne są zgodne z trzema podstawowymi zasadami zapobiegania zapłonowi, które znalazły odzwierciedlenie w tych czujnikach.
- Unikanie gromadzenia się gazu lub pyłu oraz wyeliminowanie źródła zapłonu
- Zmniejszenie prawdopodobieństwa zapłonu dzięki certyfikowanym konstrukcjom przeciwwybuchowym
- Ograniczenie pożaru: zapewnienie aby w razie wystąpienia zapłonu ogień pozostał w obrębie urządzenia
4. Wyjaśnienie norm dotyczących ochrony przeciwwybuchowej
W różnych regionach stosuje się różne systemy certyfikacji urządzeń wykorzystywanych w atmosferach wybuchowych. Wszystkie mają na celu zapewnienie, że urządzenia nie spowodują zapłonu niebezpiecznych gazów lub pyłów.
- ATEX (Unia Europejska)
Dyrektywy ATEX 2014/34/EU oraz 1999/92/EC określają wymagania dotyczące urządzeń elektrycznych stosowanych w atmosferach wybuchowych. Urządzenia dzieli się na „strefy” w zależności od prawdopodobieństwa narażenia:

- IECEx (Standard międzynarodowy)
Program IECEx, zarządzany przez Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną, harmonizuje procesy testowania i dokumentacji w celu wspierania handlu międzynarodowego. Czujniki firmy POSITAL posiadające certyfikat IECEx zapewniają spójną weryfikację bezpieczeństwa na wielu rynkach.
- UL/CSA (Ameryka Północna)
W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie certyfikacja przeciwwybuchowości odbywa się zgodnie z normami UL1203 i CSA C22.2, które klasyfikują obszary według klasy (rodzaju zagrożenia) i dywizji (częstotliwości występowania zagrożenia)

5. Rodziny produktów POSITAL i zakres ich certyfikacji
Aby pomóc klientom odnaleźć się w tej złożonej tematyce, firma POSITAL dopasowuje każdą rodzinę produktów przeciwwybuchowych do odpowiednich ram certyfikacyjnych i strefy ryzyka:

Wszystkie te rodziny produktów tworzą globalną ofertę. Posiadającą lokalne certyfikaty zgodności z poszczególnymi ramami regulacyjnymi, a jednocześnie ujednoliconą dzięki wspólnym standardom projektowym i modułowej konstrukcji firmy POSITAL.
6. IXARC Enkodery obrotowe do stref zagrożonych wybuchem
Seria IXARC odzwierciedla wieloletnie doświadczenie firmy POSITAL w dziedzinie detekcji ruchu obrotowego. Enkodery te są dostępne zarówno w wersji inkrementalnej, jak i absolutnej, co pozwala projektantom systemów na dobór technologii najlepiej odpowiadającej ich potrzebom.
- Modele inkrementalne (HTL/TTL)
Generują sygnały impulsowe odpowiadające obrotom wału – idealne do monitorowania prędkości i położenia względnego w systemach sterowania ruchem.
- Enkodery absolutne (jednoobrotowe/wieloobrotowe)
Dostarczają unikalną wartość położenia dla każdego kąta obrotu wału.
- Magnetyczne enkodery absolutne: Wyposażone w system czujników Wieganda, który pozyskuje energię z obrotu w celu zasilania licznika wieloobrotowego bez użycia baterii – zapewniając bezobsługową pracę.
- Optyczne enkodery absolutne: Wykorzystują precyzyjną przekładnię do śledzenia wielu obrotów, zapewniając doskonałą rozdzielczość do wymagających zadań przemysłowych.

Certyfikaty i konstrukcja
Wszystkie enkodery przeciwwybuchowe IXARC są zgodne z normami ATEX, IECEx lub UL.
- Odporność na wstrząsy: do 100 g
- Wibracje: do 10 g w trybie ciągłym
- Temperatura pracy: od –40°C do +70°C
- Klasa ochrony: IP65/66/67
- Obudowy: aluminium lub stal nierdzewna 303/316L
Programowanie i konfiguracja
Enkodery inkrementalne i absolutne z serii UCE, UCF, UCM oraz UTF można konfigurować za pomocą narzędzia programującego UBIFAST. Programator ten obsługuje enkodery z interfejsami inkrementalnymi, SSI i analogowymi. Umożliwia regulację rozdzielczości, typu wyjścia oraz kierunku zliczania bezpośrednio w terenie.
7. TILTIX Inklinometry do stref zagrożonych wybuchemSeria TILTIX rozszerza ofertę produktów POSITAL w zakresie urządzeń przeciwwybuchowych o zastosowania związane z pomiarem kątów. Urządzenia te, posiadające certyfikaty ATEX i IECEx, zapewniają precyzyjne monitorowanie kątów w środowiskach, w których występują gazy lub pyły wybuchowe.
- Zakresy: ±80° (dwuosowy) lub 0 – 360° (jednoosiowy)
- Dokładność: 0,1°; Rozdzielczość: 0,044°
- Interfejsy: CANopen, J1939, analogowy (napięciowy/prądowy)
- Obudowa: anodowane aluminium lub stal nierdzewna 316L
- Obudowy: aluminium lub stal nierdzewna 303/316L
- Odporność na wstrząsy, drgania i korozję
8. Zastosowania w praktyce
Enkodery i inklinometry w wykonaniu przeciwwybuchowym są niezbędne wszędzie tam, gdzie bezpieczeństwo łączy się z kontrolą ruchu. Czujniki POSITAL znajdują zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu, w których muszą współistnieć zabezpieczenia przed zapłonem, niezawodność mechaniczna oraz precyzyjne sygnały zwrotne.
Przykładowe aplikacje:
- Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej oraz gazu
Stosowane w wyciągach wiertniczych, napędach górnych (Top Drive) oraz systemach manipulacji rurami, zapewniając precyzyjną informację zwrotną o pozycji i prędkości. W połączeniu z silnikami elektrycznymi lub hydraulicznymi, enkodery IXARC umożliwiają bezpieczny ruch przewodu wiertniczego w warunkach wymagających certyfikacji ATEX Strefa 1/21 lub UL Klasa I, Dywizja 2. Inklinometry TILTIX wspomagają pionowanie masztu, kontrolę nachylenia wieży wiertniczej oraz poziomowanie platformy.
- Aplikacje morskie i offshore
W wyciągarkach, żurawiach, aktywnych pomostach komunikacyjnych i napinaczach tłokowych. Czujniki POSITAL są bowiem odporne na działanie soli, wibracje i wahania ciśnienia. Inklinometry TILTIX stabilizują pomosty, a enkodery IXARC zapewniają precyzyjną kontrolę momentu obrotowego i ruchu podczas operacji podnoszenia.
- Przetwórstwo chemiczne i produkcja farb
Enkodery w wykonaniu przeciwwybuchowym sterują mieszalnikami, systemami dozującymi i mieszadłami. Natomiast inklinometry TILTIX sprawdzają wyrównanie i nachylenie zbiorników podczas produkcji. Obudowy ze stali nierdzewnej 316L są odporne na korozję i działanie substancji chemicznych.
- Górnictwo i transport materiałów sypkich
W przenośnikach, podnośnikach kubełkowych i wyciągach szybowych enkodery IXARC zapewniają niezawodną kontrolę prędkości i pozycji w ramach certyfikacji ATEX dla górnictwa (Grupa I). Inklinometry TILTIX monitorują osiowanie, utrzymując stabilność konstrukcji w strefach zapylonych i zagrożonych wybuchem gazu.”
- Rolnictwo, młynarstwo i biomasa
Stosowane w silosach, przenośnikach i suszarniach enkodery magnetyczne zapewniają bezkontaktowy pomiar odporny na zanieczyszczenia pyłem – posiadają certyfikat dla stref 21/22
- Energia odnawialna i zielone technologie
Wykorzystywane w morskich elektrowniach wiatrowych, instalacjach wodorowych i elektrowniach na biomasę. Urządzenia marki POSITAL wspomagają regulację momentu obrotowego, ustawianie odchylenia oraz sterowanie zaworami w warunkach zagrożenia wybuchem.








